Gemaakt, gebruikt, gevonden...

Archeologie door de ogen van Peter Wemerman

Aardewerk. Een verzamelnaam voor vormen gebakken uit klei, zoals potten, schalen, drinkbekers en kruiken. Eenvoudig en goedkoop te maken. Lang voor het begin van de jaartelling is er al een rijke verscheidenheid aan aardewerk en het heeft gedurende vele eeuwen een belangrijke rol gespeeld in de menselijke geschiedenis.
Overblijfselen van aardewerken voorwerpen zijn een belangrijke bron van informatie, waarmee een archeologische vindplaats gedateerd kan worden.

Het dateren van aardewerk is een specialistisch vak. Hiervoor kun je bij Peter Wemerman terecht. Handgevormd en gedraaid aardewerk, met name uit de periode 7e tot de 14e eeuw is zijn specialiteit. De afgelopen 15 jaar heeft hij een aanzienlijke kennis opgebouwd.

In gesprek met maatwerker Archeoloog Ma, depothouder en aardewerkspecialist prehistorie, middeleeuwen en nieuwe tijd, Peter Wemerman.

Waar is jouw interesse voor archeologie ontstaan?
Mijn interesse is al vroeg gewekt wanneer ik als jonge jongen op het platteland van Klarenbeek op de vers geploegde akkers allerlei scherfjes zoek en fantaseer waarvan het geweest kan zijn. Van archeologie had ik toen nog niet gehoord. Dat kwam pas later toen ik in Zutphen regelmatig de archeologische dienst aan het werk zag, op hun knieën in grote gaten waar ze allerlei dingen naar boven haalden. Blijkbaar bevond zich een schat aan onbekende geschiedenis onder de grond. Ik zag de geheime tunnels, snel begraven potten met munten en allerlei andere spannende zaken in de bodem al voor me. Als ik toch ook eens mocht helpen om deze onbekende verhalen in de bodem te ontdekken, dat zou wat zijn…

Een geboren archeoloog…
Ja, maar dat voorrecht leek indertijd ver weg. Het ontbrak mij niet aan enthousiasme of leergierigheid, integendeel. Maar wel aan opleiding. Toch meldde ik mij aan bij de archeologische dienst in Zutphen en mocht ik in mijn vrije tijd mee helpen om een grote prehistorische nederzetting op te graven, net buiten de stad. Hier leerde ik dat het niet altijd erg spannend is en de bodem niet overal vol zit met archeologie, maar dat het veel genuanceerder ligt. Soms vind je niets. Andere keren is het raak en vind je iets wat al eeuwenlang het daglicht niet meer heeft gezien. Het idee dat iemand een voorwerp lang geleden heeft gemaakt of op een plek te staan waar men een leven lang lief en leed heeft gedeeld is wel heel erg bijzonder. Nu, door jarenlange ervaring als professional is het ‘nieuwe’ er een beetje af maar het went nooit. Het is nooit hetzelfde en daarom bestaat er in ons vak geen sleur. Het voelt voor mij nog steeds als voorrecht om de historie van iets of iemand te ontdekken. Het is dan alsof het weer een leven krijgt, een plaats in de geschiedenis.

Je hebt sinds kort je lang verwachte vrijstelling van het SIKB ontvangen voor protocol 4003 en 4004 als maatwerkactor. Kun je vertellen wat dit precies inhoudt?
Ik ben nu gelijkgesteld aan het niveau van een archeoloog Ma en mag nu dezelfde werkzaamheden uitvoeren zoals het leiding geven in het veld, interpreteren van sporen, het schrijven van rapportages en allerlei andere zaken.

Waar ben je nu mee bezig?
Momenteel zijn mijn collega’s druk aan het werk op de opgravingslocatie Bedrijvenpark Laarakker Cuijk in Haps. De opgraving is nu een paar weken aan de gang en er is al veel gevonden; een groot aantal boerderijplattegronden, vuursteen, menselijke crematieresten en veel aardewerk. Alle vondsten worden in het veld per spoor en laag verzameld, in zakjes gedaan en komen hier naar het depot. Ze worden zorgvuldig gewassen en gedroogd, waarna ik de herkomst kan bepalen. Ofwel determineren.

Determineren, hoe werkt dat eigenlijk?
Tijdens het determineren zet ik alle fragmenten in een vondstenlijst. Ik maak hierbij onderscheid tussen soort (handgevormd, gedraaid), vorm, herkomst, afwerking (gepolijst, besmeten etc.) en eventuele versieringen. Aan de hand van deze verschillende kenmerken kan ik in veel gevallen bepalen uit welke periode de fragmenten dateren. Hiervoor maak ik gebruik van bestaande publicaties waarin veel van het aardewerk van verschillende vindplaatsen en perioden is beschreven en van mijn eigen ervaring.

Wat is je mooiste project geweest en waarom?
Dat moet Uddel zijn. Het was een enorme verrassing om in 2013 tijdens een proefsleuvenonderzoek plotseling een zeer goed geconserveerde vindplaats uit de vroege middeleeuwen te ontdekken. Uit deze periode is nog maar weinig bekend en zijn grote delen van de Veluwe nog onontdekt en witte vlekken wat kennis betreft. Het voelt dan alsof je letterlijk een geschiedenisboek instapt en voor het eerst na al die eeuwen de bladzijden omslaat.
Haps is hier zeker mee te vergelijken. Een opmerkelijke vondst die we daar hebben gedaan is een eierbecher. Dit is een grafgift in een crematiegraf uit de IJzertijd. Het dankt zijn naam aan de vorm, door moderne archeologen gegeven. Deze kleine handgevormde schaaltjes met hoge voet zijn in de Late Bronstijd tot Midden IJzertijd gebruikt om mee te geven in het graf. Complete eierbecher, zoals deze uit Haps, worden zelden gevonden.

Kunnen mensen vondsten ook bewonderen?
Soms worden vondsten in een museum tentoongesteld, maar veelal worden ze opgeslagen in het provinciaal depot voor bodemvondsten.
Op zaterdag 8 juli is er een publieksdag op de opgravingslocatie in Haps. De locatie is dan toegankelijk voor iedereen die graag een kijkje wil nemen op een echte opgraving en vondsten wil bewonderen, voordat ze in het depot verdwijnen.

Vestiging Limburg

Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen 0475 - 504961 Routeplanner

Vestiging Gelderland

Fabriekstraat 19c 7005 AP Doetinchem 0314 - 365150 Routeplanner

Vestiging Brabant

Heinz Moormannstraat 1b 5831 AS Boxmeer 0485 - 581818 Routeplanner

Vestiging Zuid Holland

Max Euwelaan 21-29 3062 MA Rotterdam 010 - 7640828 Routeplanner

Vestiging Overijssel

Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 038 - 7820540 Routeplanner

Offerte aanvragen

Econsultancy verleent tal van diensten en verricht veel onderzoek zelf. Graag maken wij vrijblijvend een offerte voor u.

Klik hier voor de offerte aanvraag
Deel deze pagina: