Archeologische begeleiding Terborgseweg Doetinchem

Econsultancy is in opdracht van de gemeente Doetinchem bezig met een archeologische begeleiding van de aanleg van een nieuw riool in de Terborgseweg in Doetinchem. Al eerder werden hier karrensporen aangetroffen in wat ooit een zandweg was. Ter hoogte van de ABN bank kwam tot onze verbazing een flink stuk muurwerk tevoorschijn. In dit muurwerk zijn drie schietgaten met een horizontale zandlopervormige doorsnede aanwezig. Bij ons ontstond direct de vraag waar dit muurwerk van afkomstig kon zijn. De oorspronkelijke poort, de Hamburgerpoort of Homburgerpoort gebouwd in de late 13e eeuw, heeft zich ter hoogte van de huidige C&A en de Knip & Go bevonden met direct daarvoor de middeleeuwse stadsgracht. Die kon het dus niet zijn. Bij het bestuderen van historisch kaartmateriaal en gegevens bleek het te gaan om de buitenpoort gelegen vóór de oude stadspoort.

In de vroege 16e eeuw liet de landsheer Karel van Egmond (Gelre) de verouderde verdedigingswerken aanpassen en moderniseren. Deze Karel was al jarenlang verwikkeld in een langslepende kwestie met de Habsburgse keizer Karel V over de macht in het gebied. Om de steden te beschermen liet Karel van Egmond dus nieuwe vestingwerken aanleggen. Zo ook rond Doetinchem. Hier werden nieuwe grachten uitgegraven en wallen opgeworpen zoals te zien op de plattegrond uit 1560. Ter hoogte van de Hamburger- of Homburgerpoort werd een tweede poortgebouw op de nieuwe omwalling gebouwd en een kleine poort aan de overzijde van de buitenste gracht voordat men de Terborgseweg op ging. Het muurwerk gevonden bij de begeleiding ligt op de plek van de tweede gracht, dus waarschijnlijk gebouwd in de vroege 16e eeuw. 

Archeologische begeleiding Terborgseweg Doetinchem

Het muurwerk is onderdeel van een rechthoekige kelder die zich onder het wegdek van de brug heeft bevonden. In de muren van deze kelder met muren van 150 cm dik hebben een aantal schietgaten gezeten waarvan we drie hebben vrij gelegd. Vanuit deze schietgaten was het mogelijk om door middel van haakbussen of kleine handkanonnen de vijand, als deze via de gracht de stad probeerde te bereiken, onder vuur te nemen zonder daarbij zelf teveel risico te lopen. Voor voldoende licht en ventilatie vanwege de giftige kruitdampen waren boven deze schietgaten kleine spleten aangebracht. Anders zou men letterlijk in het donker tasten en dood gaan van de dampen. Het plafond van deze kelder, ook wel kazemat genoemd, bestond waarschijnlijk uit hout (balken, planken) met daarin ook ventilatiegaten Dit was expres gedaan zodat bij een explosie alleen het plafond weggeblazen werd en niet het muurwerk, men werkte tenslotte met buskruit.

Over kazematten uit de 16e eeuw is niet veel bekend. Deze bouwwerken worden pas vanaf die tijd gebouwd. Er zijn wel 16e eeuwse kazematten bekend uit onder andere Elburg en Maastricht. Maar hierbij gaat het om een halfrond muurwerk direct voor de oorspronkelijke poort, boven het maaiveld. De kazemat in Doetinchem wijkt daarvan af. Het is gelegen in de buitenste gracht en dan ook nog eens onder het wegdek van de toegangsbrug. Een vergelijkbare kazemat is wel aanwezig in Hattem, bij het huidige bakkerijmuseum. Het is waarschijnlijk dat deze rechthoekige verdedigingswerken werden toegepast is steden waarbij een geringere vorm van verdediging nodig was dan bij de steden met grote rondelen met daarin kazematten. In de kazematten zoals gevonden in Doetinchem kon men alleen met een haakbus, voorloper van het musketgeweer, of een handkanon schieten. In de grotere rondelen was ruimte voor grotere kanonnen en meer manschappen.

 

 

Tekst: Peter Wemerman, november 2018

Vestiging Limburg

Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen 0475 - 504961 Routeplanner

Vestiging Gelderland

Fabriekstraat 19c 7005 AP Doetinchem 0314 - 365150 Routeplanner

Vestiging Brabant

Heinz Moormannstraat 1b 5831 AS Boxmeer 0485 - 581818 Routeplanner

Vestiging Zuid Holland

Max Euwelaan 21-29 3062 MA Rotterdam 010 - 7640828 Routeplanner

Vestiging Overijssel

Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 038 - 7820540 Routeplanner

Offerte aanvragen

Econsultancy verleent tal van diensten en verricht veel onderzoek zelf. Graag maken wij vrijblijvend een offerte voor u.

Offerte Klik hier voor de offerte aanvraag Smartphone Bel: 088 – 500 1 600
Deel deze pagina: