Archeologische en ecologische begeleiding Oude IJsselstreek

Beter water beheer en nieuwe natuur. Waterschap Rijn en IJssel is er een voorstander van en heeft verschillende projecten binnen haar werkgebied om dat te realiseren. Eén van deze projecten is het Waalse Water. Dit plangebied is heringericht tot een ecologisch goed functionerend systeem. Twee jaar na de start van de werkzaamheden gaan we terug naar de locatie met Emile ten Broeke, projectleider archeologie bij Econsultancy.

“De verschillende landschappen van Nederland zijn gevormd door wind, water en ijs. Ook in het gebied van de Oude IJsselstreek, waar de rivier de Oude IJssel stroomt, is dit goed zichtbaar. Hoewel de naam anders doet vermoeden is deze rivier vroeger een zijtak van de Rijn geweest”, vertelt Emile enthousiast terwijl we door het mooie landschap rijden. “Het Waalse Water is weer een zijtak van de Oude IJssel en is een redelijk goed bewaarde meanderende geul. Het vormt onderdeel van de ecologische verbindingszone Oude IJssel. Om de natuurlijke ontwikkeling ruimte te geven is te veel aan slib in de watergang verwijderd en zijn oevers gedeeltelijk afgegraven."

"Kom uitstappen, we zijn er!”

Als we het hebben over natuurontwikkeling denk ik gelijk aan ecologie.
"Leuk dat je dat zegt, want we hebben voor dit project naast een archeologische begeleiding ook een ecologische begeleiding uitgevoerd. Mijn collega Edwin Witter, projectleider ecologie, heeft vooraf een ecologisch werkprotocol opgesteld, waarin de verwachting ten aanzien van mogelijk in het gebied aanwezige soorten is beschreven. Het ging hierbij om vissoorten als bittervoorn, kleine modderkruiper en rivierdonderpad. Ook amfibieën en zoogdieren als bunzing en reeën waren vooraf te verwachten. De zeldzamer otter was al eens in het gebied waargenomen en zelfs met de aanwezigheid van een bever werd op voorhand rekening gehouden. Aangegeven is op welke wijze schade zou kunnen ontstaan en hoe schade kan worden voorkomen. De voorgenomen werkwijze ten aanzien van flora en fauna is met de betrokken partijen tijdens een “kick-off” in het veld besproken. Op deze wijze wisten de kraanmachinisten waar ze op moesten letten tijdens de werkzaamheden. Edwin heeft vervolgens regelmatig de zwanenmosselen, die in het opgebaggerde slib terecht waren gekomen, teruggeplaatst. Deze mosselen spelen een belangrijke rol in de voortplanting van de beschermde bittervoorn. Doordat de werkzaamheden deels in het broedseizoen plaatsvonden zijn er intensieve inspecties uitgevoerd op aanwezigheid van nesten van meerkoeten, waterrallen, waterhoentjes en eenden op de plekken waar werd gebaggerd.

Als archeoloog lijk je in dit verhaal een vreemde eend in de bijt. Wat is jouw rol geweest?
Emile lacht. "De graafwerkzaamheden kunnen niet alleen effect hebben op de flora en fauna, maar ook op het bodemarchief, waarin archeologische resten kunnen voorkomen. De graafwerkzaamheden zijn daarom uitgevoerd onder archeologische begeleiding, om te voorkomen dat archeologische resten niet onopgemerkt verwijderd worden dan wel verloren gaan."

Hadden jullie speciale verwachtingen van vondsten?
"Jazeker. Op de hoger gelegen terrasresten en rivierduincomplexen was een hoge verwachting voor vindplaatsen uit de Prehistorie en latere archeologische perioden. Op de lager gelegen terrasresten en op de overgang naar de restgeul van het Waalse Water zouden tijdelijke kampementen van Jager-Verzamelaars uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum kunnen voorkomen. In de vulling van de restgeul of langs de randen ervan zouden beekaccessen, beekovergangen, afvaldumps, jachtattributen en (rituele) deposities kunnen voorkomen."

En, heeft het onderzoek aan jullie verwachtingen voldaan?
"Ja en nee… Helaas zijn veel van de genoemde vondsten niet gedaan. Wel zijn er grote hoeveelheden ijzer- en vloeislakken tevoorschijn gekomen. In eerste instantie dachten we gestuit te zijn op een dumpzone van afvalmateriaal en dat er ergens in de directe omgeving een locatie aanwezig moest zijn waar ijzerproductie had plaatsgevonden. Maar tijdens het onderzoek werd duidelijk dat het om afvalmateriaal van hoogovens en ijzergieterijen ging die langs de loop van de Oude IJssel hebben gestaan ging. Deze waren productief vanaf het einde van de 17e eeuw tot aan het begin van de 19e eeuw. Dergelijk afvalmateriaal is als fundatielaag gebruikt om, daar waar nodig, de vroeger aanwezige zandweg langs de overloopgeul berijdbaar te houden. Strikt genomen kan die verhardingslaag gezien worden als een archeologische vindplaats. In de omgeving is het gebruik van het afvalmateriaal van hoogovens als wegverharding echter algemeen bekend. De archeologische waarde is daarom laag. Wel kan het gezien worden als een cultuurhistorisch element, dat aangeeft dat er langs de geulloop van het Waalse Water een historische weg heeft gelopen."

Een succesvol project zou ik zeggen.
"Jazeker. Dankzij een goede samenwerking met alle partijen en het kunnen combineren van ecologie en archeologie hebben we de kosten kunnen beperken en binnen een relatief kort tijdsbestek de onderzoeken uitgevoerd. En dat is voor de opdrachtgever natuurlijk erg prettig."

“Kijk”, zegt Emile terwijl hij over het water tuurt, “het Waalse Water is een vrij uniek gebied geworden ten opzichte van haar omgeving. De natuurontwikkeling heeft duidelijk zijn werk gedaan."

Donderdagavond 19 oktober geeft Emile de lezing "Aardkundige, archeologische en ecologische waarden van het Waalse Water". Hij vertelt over de geologische ontwikkeling van het gebied de Oude IJsselstreek, over de archeologische en ecologische begeleiding en de archeologische vondsten die zijn gedaan. Geïnteresseerden zijn van harte welkom om deze avond mee te maken.

Locatie: Glazeren Kast, Oude Kerkstraat 2, Etten

Tijd: 20:00 - 22:00 uur, zaal open vanaf 19:30 uur

 

Vestiging Limburg

Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen 0475 - 504961 Routeplanner

Vestiging Gelderland

Fabriekstraat 19c 7005 AP Doetinchem 0314 - 365150 Routeplanner

Vestiging Brabant

Heinz Moormannstraat 1b 5831 AS Boxmeer 0485 - 581818 Routeplanner

Vestiging Zuid Holland

Max Euwelaan 21-29 3062 MA Rotterdam 010 - 7640828 Routeplanner

Vestiging Overijssel

Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 038 - 7820540 Routeplanner

Offerte aanvragen

Econsultancy verleent tal van diensten en verricht veel onderzoek zelf. Graag maken wij vrijblijvend een offerte voor u.

Offerte Klik hier voor de offerte aanvraag Smartphone Bel: 088 – 500 1 600
Deel deze pagina: