Nieuwe aanpak voor bescherming natuur

Generieke ontheffing

Door: Iris Beijeman

Achtergrond
In Nederland zijn veel planten en dieren beschermd onder de Wet natuurbescherming. Een aantal soorten hiervan zijn veelal gebonden aan woningen in Nederland. Het gaat voornamelijk om de huismus, gierzwaluw en vleermuis. Doordat woningen tegenwoordig steeds beter geïsoleerd zijn, openingen verdwijnen en vogelschroot wordt aangelegd onder de pannen zijn deze soorten extra kwetsbaar. Wie kent het verhaal niet dat Nederland ‘vroeger’ overspoeld werd met huismussen, maar hier tegenwoordig nog maar weinig van te zien is. Gelukkig is er de afgelopen jaren een positieve trend voor bescherming van deze soorten en worden nieuwe verblijfplaatsen gecreëerd.

Bescherming
De soorten zijn door de gebondenheid aan gebouwen en woningen erg kwetsbaar en zijn daarom streng beschermd. De nesten van huismussen en gierzwaluwen zijn jaarrond beschermd, wat betekent dat nesten niet beschadigd of verwijderd mogen worden zonder ontheffing.

Voor de vleermuizen geldt dat alle verblijfplaatsen beschermd zijn en deze ook niet zonder ontheffing verstoord mogen worden. Vleermuizen kunnen verschillende verblijfplaatsen in een gebouw hebben als overwinteringsplek, tijdelijk verblijf maar ook als paarlocatie. Overwinteringsplekken zijn erg gevoelig, aangezien de vleermuizen dan in winterslaap zijn en niet zomaar wakker worden. Verstoring of beschadiging van verblijfplaatsen kan plaatsvinden bij renovatie van woningen of sloop van gebouwen. Een ontheffing kan verleend worden door de provincie wanneer een gericht onderzoek wordt uitgevoerd naar bovengenoemde soorten. Voor vleermuizen geldt dat minstens 5 veldbezoeken nodig zijn, verspreid over een periode van een aantal maanden. Wanneer het onderzoek is uitgevoerd, zal een ontheffing moeten worden aangevraagd, die soms ook twee maanden op zich laat wachten.

Met deze ontheffing kan nog niet gelijk gestart worden, omdat voorafgaand aan de werkzaamheden de aanwezige verblijfplaatsen ongeschikt moeten worden gemaakt en tijdelijke alternatieve verblijfplaatsen al aanwezig moeten zijn. Tijdelijke verblijfplaatsen zijn bijvoorbeeld speciaal ontworpen vleermuiskasten of mussenkasten, die worden opgehangen aan woningen die niet worden gerenoveerd of gesloopt.

Uitvoerig onderzoek versus grootschalige renovatieprojecten
Voor woningbouwverenigingen en aannemers is het lastig om al jaren van tevoren te plannen welke werkzaamheden precies uitgevoerd moeten worden en wanneer en waar alles plaats zal vinden. Soms gaan bepaalde projecten ‘last-minute’ door en is een volledig onderzoek niet haalbaar. Het is mogelijk dat alsnog, zonder ontheffing, gestart wordt met de werkzaamheden en nauwelijks rekening wordt gehouden met de soorten. Dit is natuurlijk een risico en het komt vaak voor dat projecten worden stilgezet, omdat blijkt dat niet gewerkt wordt met een goedgekeurde ontheffing. Om deze reden is de generieke ontheffing opgenomen in de Wet natuurbescherming. Deze ontheffing dient te voorkomen dat projecten worden stilgelegd en zorgt ervoor dat bescherming van soorten niet wordt vergeten.

Generieke ontheffing
De generieke ontheffing biedt een oplossing voor met name woningbouwverenigingen, die elk jaar verschillende grootschalige renovatieprojecten uitvoeren. De ontheffing wordt verleend voor een groot gebied, denk bijvoorbeeld aan een stad, zoals Utrecht, of een gemeente. Een dergelijke ontheffing is geldig voor 10 jaar, wat betekent dat projecten met deze ontheffing over een periode van 10 jaar kunnen worden uitgevoegd. Tevens kan in een eerder stadium van een project al worden vastgesteld of de ontwikkelingen haalbaar zijn. Een onderdeel van deze ontheffing is een soortenmanagement-plan. In dit plan staat beschreven welke maatregelen getroffen moeten worden om verblijfplaatsen ongeschikt te maken en welke tijdelijke en permanente verblijfplaatsen moeten worden aangebracht. Het soortenmanagementplan is gebaseerd op een grootschalige inventarisatie middels bestaande gegevens, maar ook door het uitvoeren van inventarisatierondes. Per deelgebied wordt vervolgens een schatting over de geschiktheid van de woning en welke en hoeveel soorten hierin verwacht worden.

Voordeel generieke ontheffing
Uitvoerig onderzoek wordt niet noodzakelijk geacht. Er wordt zonder volledig onderzoek vanuit gegaan dat huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen aanwezig zijn in de woning. Een ecoloog bepaalt vervolgens welke maatregelen noodzakelijk zijn voor de desbetreffende woonwijk. Hierna kunnen tijdelijke verblijfplaatsen worden aangebracht en kan na een aantal maanden gestart worden met renoveren. De tijdelijke verblijfplaatsen moeten namelijk een bepaalde periode aanwezig zijn in de omgeving om te gelden als vervanging, omdat de dieren tijd nodig hebben om de nieuwe verblijfplaatsen te ontdekken en ook in gebruik te nemen. Projectontwikkelaars kunnen hier echter op inspelen, omdat dit is vastgesteld in het soortenmanagementplan. Het grote voordeel is dus tijdswinst, wat uiteindelijk zal resulteren in economische winst waarbij de kans op vertraging is klein. Tevens zijn de onderzoekskosten laag en weten projectontwikkelaars gelijk welke maatregelen ze kunnen verwachten. Er worden standaard al voorzieningen getroffen voor de huismus, gierzwaluw en vleermuis. Deze voorzieningen zijn niet alleen tijdelijk, maar ook permanente voorzieningen worden getroffen. Het is de bedoeling dat na de renovatie het aantal nestgelegenheden en verblijfplaatsen gelijk blijft, of zelfs toeneemt, in een woonwijk.

Kleinschalige projecten
De generieke ontheffingen zijn vooral voordelig voor grote woningbouwcoöperaties of aannemers, wanneer slechts één pand wordt gerenoveerd, is deze generieke ontheffing niet op zijn plaats. Bij renovatie of sloop van één pand (kleinschalige projecten) is het niet voordelig om standaard al aan te nemen dat vleermuizen aanwezig zijn, omdat dan veel maatregelen getroffen moeten worden en het soms om unieke gebouwen gaat. Een uitvoerig onderzoek kan juist bij deze unieke projecten meer inzicht geven over mogelijke verblijfplaatsen waarna vervolgens maatwerk maatregelen getroffen kunnen worden. Tevens kan ook bij het onderzoeken van één pand duidelijk worden aangetoond of en waar verblijfplaatsen van de huismus, gierzwaluw of vleermuis aanwezig is.

Toekomst
Steeds meer projecten worden uitgevoerd middels generieke ontheffingen. Het lijkt er dus op dat het een win-win situatie is, zowel voor woningbouwverenigingen, aannemers, projectontwikkelaars en natuurlijk de huismus, gierzwaluw en vleermuis. Voor kleinschalige, unieke projecten lijkt een uitvoerig onderzoek meer van toepassing. Hierbij kan gericht worden aangegeven of en waar verblijfplaatsen aanwezig zijn en welke maatregelen getroffen kunnen worden om verstoring en vernieling zoveel mogelijk te beperken al dan niet te compenseren.

Vestiging Limburg

Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen 0475 - 504961 Routeplanner

Vestiging Gelderland

Fabriekstraat 19c 7005 AP Doetinchem 0314 - 365150 Routeplanner

Vestiging Brabant

Heinz Moormannstraat 1b 5831 AS Boxmeer 0485 - 581818 Routeplanner

Vestiging Zuid Holland

Max Euwelaan 21-29 3062 MA Rotterdam 010 - 7640828 Routeplanner

Vestiging Overijssel

Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 038 - 7820540 Routeplanner

Offerte aanvragen

Econsultancy verleent tal van diensten en verricht veel onderzoek zelf. Graag maken wij vrijblijvend een offerte voor u.

Offerte Klik hier voor de offerte aanvraag Smartphone Bel: 088 – 500 1 600
Deel deze pagina: