Tot op het bot

Stagiair Coen van Tuijl onderzoekt

Tot op het bot - Stagiair Coen van Tuijl onderzoekt

Als stagiair ecologie maak je nogal wat mee tijdens de verschillende onderzoeken en veldrondes die je samen met projectleiders ecologie uitvoert. Stagiair Coen van Tuijl, masterstudent ‘Nature and Forest Conservation’ aan Wageningen University & Research, weet daar alles van. Samen met team Ecologie Rotterdam ging hij voor een nader ecologisch onderzoek op pad in Haarlem. Daar troffen zij de muizenspecialist onder de vogels aan….

Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van herontwikkelingen van een verwilderd terrein. Op de locatie in de omgeving van Haarlem bleek in een verlaten loods een kerkuil te bivakkeren. “Waarschijnlijk een jonge zwerver zonder vast territorium.", vertelt Coen. "Hij hing daar al een tijdje rond, getuige de braakballen onder de roestplek. Aan de hand van het aantal braakballen denken we dat de kerkuil al zo’n anderhalve maand in de loods woonde. Braakballen kunnen ons echter veel meer vertellen. Het uitpluizen van de braakballen bood ons een unieke kans om inzicht te krijgen in de diversiteit van kleine zoogdieren die aanwezig is op en rondom de onderzoekslocatie.”

Braakballen
Braakballen bestaan uit materiaal dat niet te verteren is. Dit komt via de bek weer naar buiten. Zo hebben reigers en ijsvogels braakballen die rijk zijn aan de schubben van vissen, de braakballen van steenuilen zitten daarentegen vol met de pantsers van (mest)kevers. De kerkuil, als gespecialiseerd muizen eter, heeft braakballen die bijna volledig bestaan uit de botten en haren van muizen.

“In de zeven braakballen die we meenamen, vonden we maar liefst 28 muizen!”, vertelt Coen enthousiast. “16 daarvan waren veldmuizen. Dit is te verwachten, kerkuilen hebben een sterke voorkeur voor veldmuizen. Maar de braakballen gaven nog zes andere soorten prijs. Zo stonden op het menu van de kerkuil in Haarlem ook de gewone bosspitsmuis, de huisspitsmuis, de bosmuis, de dwergmuis, een woelrat en een bruine rat.”

Tot op het bot - Stagiair Coen van Tuijl onderzoekt

Determineren
Het determineren van muizen op basis van hun ‘overblijfselen’ wordt gedaan aan de hand van de schedel, met name de kaken en kiezen, en is een gespecialiseerd karwei waar goed gereedschap voor nodig is. “We gebruiken daarvoor een loepje waarmee de schedels sterk uitvergroot kunnen worden. Aan de hand van dergelijk gereedschap wordt het determineren van soorten een stuk gemakkelijker.”, legt Coen uit. “Vrij simpel kunnen we de soorten muizen verdelen in drie groepen op basis van hun kaken. Kaken met een zigzagpatroon in de kiezen zijn woelmuizen. De veldmuis en woelrat die de kerkuil in Haarlem had gegeten, vallen daaronder. De bosmuis en dwergmuis zijn ware muizen. Deze worden gekenmerkt door zogenaamde knobbelkiezen. De laatste groep zijn de spitsmuizen. Dit zijn in feite geen muizen, het zijn namelijk geen knaagdieren. Spitsmuizen zijn familie van de mol en egel en eten dus insecten. Dit is terug te zien aan hun kaken. Dit zijn namelijk scherpe knipkiezen."

Het verschil tussen soorten binnen de drie groepen zelf is moeilijker waar te nemen. Zo moeten het aantal ‘vlakken’ op de kiezen worden geteld en zijn de vorm van de eerste kies, de grootte van de kiezen ten opzichte van elkaar, het aantal wortelgaten van de kies en de kleur van de knipkiezen belangrijke factoren om op te letten

"Het uitpluizen van braakballen geeft dus een mooi beeld van de diversiteit van kleine zoogdieren en het is daarnaast gewoon leuk en leerzaam om te doen!”, aldus een enthousiaste Coen.

Sinds 1 november is Coen geen stagiair meer, maar projectleider Ecologie.

Tekst: Coen van Tuijl, november 2018

Gekoppelde relaties:

Vestiging Limburg

Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen 0475 - 504961 Routeplanner

Vestiging Gelderland

Fabriekstraat 19c 7005 AP Doetinchem 0314 - 365150 Routeplanner

Vestiging Brabant

Heinz Moormannstraat 1b 5831 AS Boxmeer 0485 - 581818 Routeplanner

Vestiging Zuid Holland

Max Euwelaan 21-29 3062 MA Rotterdam 010 - 7640828 Routeplanner

Vestiging Overijssel

Wilhelm Röntgenstraat 7a 8013 NE Zwolle 038 - 7820540 Routeplanner

Offerte aanvragen

Econsultancy verleent tal van diensten en verricht veel onderzoek zelf. Graag maken wij vrijblijvend een offerte voor u.

Offerte Klik hier voor de offerte aanvraag Smartphone Bel: 088 – 500 1 600
Deel deze pagina: